Verslag FTTH Conference 2010, Lissabon

Foto: Banner boven de entree.

1. SITUATIE EUROPA

De FTTH Council Europe maakte de nieuwe ranglijst van glasvezeleconomieën  in zowel Europa als de wereld bekend. Hiervoor is echter wel een criterium: een land moet minstens 1% penetratie hebben en er moeten minstens 200.000 actieve aansluitingen zijn. Zo kan het dus dat Litouwen nu nummer 1 van Europa is met een penetratie percentage van bijna 18 procent, terwijl het "maar" 240.000 aansluitingen betreft. Het is nieuws dat Litouwen een grote sprong maakt, maar in absolute aantallen én percentages loopt Europa simpelweg achter op de rest van de wereld (en dan vooral op Azië). Er zijn dan wel veel opkomende landen zoals Portugal, Bulgarije, Frankrijk en Tsjechië, de aantallen vallen voorlopig nog tegen.

Volgens adviseurs van McKinsey & Company ) is de nood dan nu ook hoog voor glasvezel in Europa. Zij menen dat glasvezel per land nu echt van de grond moeten komen, want dat gebeurt op dit moment niet. Eén van de belangrijkste argumenten is er eentje op organisatorisch niveau: het duurt in het ergste geval 3 jaar voordat een telco kan veranderen in een glasvezelbedrijf. De beslissing alleen al kost een half jaar.

Wat zal gaan veranderen bij de invoer van glasvezel in Nederland is de manier waarop de bedrijven moeten opereren. Zo gaat sales zich steeds meer op lokaal niveau richten (dus sales aangepast per aansluiting) en is er behoefte aan constante klantenmanagement in plaats van de "oude" klantenservice waarbij men bij vragen het anonieme callcenter opbelt. Het is iets wat nu eenmaal als "passend" ervaren wordt bij het gevoel van een constante snelle glasvezelverbinding. In Parijs is dit met succes geïnstalleerd; het Plateforme THD kent zelfs een 24/7 klantenservice voor het glasvezelnetwerk.

Verder stelt McKinsey dat infrastructuren gebaseerd op koper straks de benodigde bandbreedte niet aankunnen, iets wat veroorzaakt wordt door de opkomende diensten die dat vereisen. Als voorbeeld kan hier gedacht worden aan de groeiende gebruik van bandbreedte die onderwijsinstelling, van kleuter tot universitair, nodig heeft voor het nieuwe lesgeven waarbij veelvuldig gebruikt gemaakt wordt van het digitale school bord en klassikaal cloudcomputing, waar een steeds groter gat begint te ontstaan tussen vraag en aanbod (hierover zal binnenkort een achtergrond artikel verschijnen op Glasvezel.nu).
Maar het grootste probleem waar Europa tegenaan loopt is de financiering. Komt dat door de gereguleerde toegang tot netwerken, zoals in Europa grotendeels het geval is? Dit is iets om over na te denken. In ieder geval zal het heel Europa nog wel 300 miljard euro kosten; 200 tot 250 miljard voor de originele EU-landen, en daar komt nog eens 30 tot 50 miljard bij voor de 12 nieuwe toetredende landen.

2. SITUATIE NEDERLAND

De vraag naar glasvezel in Europa is groot, vele landen betraden de Globale Ranking 2010 van de FTTH Council Europe. Maar hoe is de situatie in Nederland? Wat zijn de belangrijkste ontwikkelingen die gepresenteerd werden in Lissabon? Mediabedrijven, steden en glasvezelbedrijven lieten zich horen. Ook was er onderzoek gedaan naar de vraag of er überhaupt een markt in Nederland voor glasvezeldiensten bestaat.

2.1 BROADCASTERS EN GLASVEZEL

Wat denken de grote mediabedrijven nu van glasvezel? Wat duidelijk werd is dat Veronica zich nog niet aan glasvezel zal wagen. Volgens Guido van Nispen (Veronica Holding) gaat het niet om de technologie, maar om de mensen, om iets moois voor elkaar te krijgen. Deze uitspraak kan bekend voorkomen. Het is daarom niet te verwarren met de uitspraak van Kees Rovers, vorig jaar in New York tijdens het evenement Building the Broadband Economie: hier doelde hij op de socio-economische effecten die glasvezel kan bieden, ofwel: je moet aan de "quality of life" denken, aan de mensen. En dat moet in de vorm van diensten. Van Nispen wil goede dingen maken MET goede mensen. 
 
RTL Nederland houdt zich een beetje afstandig, al vindt CEO Bert Habets, van RTL Nederland een samenwerking tussen broadcasters en glasvezelbedrijven "een goede match". De vraag naar glasvezel kan het beste geïllustreerd worden aan het aantal streams dat via RTL opgevraagd wordt: 185 miljoen in 2009. Per maand wordt er 2500 Terabyte aan data verbruikt. "Moet je nagaan hoeveel bandbreedte je nodig hebt als je 10 tot 20 procent wil uitbreiden," zei Habets. 
 
De partij die zich duidelijk met glasvezel bezig wil houden is de NOS. Ferry Kesselaar zei letterlijk dat hij dingen als HD streaming en het uitzenden met 9Mbit full HD wil bereiken met glasvezel. "Daarom ben ik hier, jullie kunnen mij hierbij helpen," zei hij tegen de zaal. Of zich al partijen gemeld hebben bij Kesselaar is niet duidelijk.

2.2 REGGEFIBER EN UNIVERSELE FTU  

Tijdens de conferentie introduceerde Reggefiber een universele FTU ontwikkeld door Tyco Electronics. Dit maakt een upgrade naar een nieuwe standaard of wisseling naar een andere service provider eenvoudiger en verlaagt de operationele kosten. De kosten voor deze nieuwe FTU zijn gelijk aan de vorige generatie. De huidige FTU’s zijn vaak alleen aan te sluiten op een NTU van dezelfde fabrikant. Op de universele FTU die Reggefiber introduceert, passen NTU’s van alle fabrikanten die een universele interface gebruiken. Hiervoor zijn de NTU´s van PacketFront en Genexis geselecteerd.
 
Het komende jaar ondergaat het Reggefiber-netwerk de upgrade. Geleidelijk aan zullen de huidige FTU's vervangen worden. Van een snelheid van 100 Mbps, waar de huidige NTU’s geschikt voor zijn, zal worden overgestapt op een snelheid van 1 Gbps. De NTU is dus ontwikkeld naar een "volwassen" router met de laatste draadloze standaarden. Eenmaal geïnstalleerd is er geen monteur meer nodig om elke aansluiting te upgraden; de consument kan dat dan zelf.

2.3 ONDERZOEK

In Eindhoven zijn zo'n 25.000 huishoudens inmiddels aangesloten. Dat is vele malen meer dan bijvoorbeeld Amsterdam en Rotterdam (met een gemiddeld aansluitingspercentage van ongeveer drie procent). Volgens Prof. Bert Sadowski, universitair hoofddocent Technische Economie aan de TU Eindhoven, bood dat "ongekende mogelijkheden". Niet alleen op het gebied van TV, internet en telefonie, maar vooral via nieuwe diensten rond zorg en gezondheid, veiligheid en leefbaarheid in de wijken. Tijdens de conferentie presenteerde hij een in het oog springend onderzoek waaruit bleek: er is op dit moment een markt mogelijk voor glasvezeldiensten in Nederland. Sadowksi voerde dit onderzoek uit in opdracht van Ons Net Eindhoven onder 3000 leden (we spreken van "leden", omdat deze gebruikers lid worden van Ons Net Eindhoven dat zonder winstoogmerk optreedt).
 
De belangrijkste conclusies: glasvezelnetwerken dragen bij aan de ontwikkeling van sociale contacten tussen buurtbewoners en de aanleg van glasvezel moet plaatsvinden vanuit maatschappelijke doelstellingen. Bovendien is 70 procent van de leden van Ons Net Eindhoven zeer tevreden en 25 procent redelijk tevreden; vooral over telefonie en internet is men zeer te spreken. Van de leden geeft 60 procent aan een hoge download-snelheid belangrijk te vinden. Verrassender is dat nog meer leden (70 procent) de upload-snelheid belangrijk vinden; de snelheid waarmee zij eigen informatie met anderen kunnen delen (of waarmee een zorginstelling of een voetbalvereniging cliënten, spelers en supporters kan bereiken).

Wat verder opvalt uit het onderzoek is dat de betrokkenheid bij de bewoners erg groot is; maar liefst eenderde van de bijna 9000 benaderde klanten waren bereid deel te nemen aan het onderzoek. Bovendien namen meer dan 1.000 respondenten de moeite om via ‘open’ opmerkingen hun mening of ervaring neer te zetten. Hoewel dit niets hard maakt, lijkt de betrokkenheid bij de leden van Ons Net Eindhoven erg hoog. Wellicht schuilt hier een leermoment voor toekomstige glasvezelbedrijven: "doe als Ons Net".

Maar de presentatie ging natuurlijk over de behoefte aan diensten over glasvezel. Het blijkt dat er verrassende verschillen tussen leeftijdsgroepen optreden. Via het glasvezelnetwerk zijn uiteenlopende gezondheids- en zorgdiensten mogelijk, zoals interactieve fitnesslessen op TV, zorg op afstand, veiligheidsdiensten via cameratoezicht en alarmopvolging. Allemaal diensten die noodzakelijk worden, gezien de toenemende vergrijzing en de budgettaire druk in de zorg. Bijna 76 procent van de leden geeft aan geïnteresseerd te zijn in deze nieuwe toepassingen. Opvallend is echter dat 55-plussers, voor wie deze diensten toch in eerste instantie profijt brengen, daar minder behoefte aan hebben dan de generatie onder hen.
 
Ongeveer 20 procent van de leden geeft aan via internet nieuwe mensen te hebben leren kennen, onder andere via Skype. Communicatiemiddelen op het internet werden ook gebruikt om contact te houden met mensen uit de directe omgeving. Hierdoor kreeg "Ons Net Eindhoven" de rol waarbij zij bijdragen aan de sociale cohesie en leefbaarheid. Dit wordt erg belangrijk gevonden.
Wat samenvattend uit het onderzoek kwam is het volgende: Diensten die gebruikers in contact brengen met andere mensen, worden erg gewaardeerd. Ook geven leden nadrukkelijk aan dat ze betrokken willen zijn bij de ontwikkeling van nieuwe diensten. Ze zitten niet te wachten op nog een kastje van een netwerk-eigenaar die hen een product opdringt dat nét niet, of helemaal niet aan hun wensen voldoet. Ze willen meedenken en mee-experimenteren .

3. BUZZWORDS

Zoals op elk congres of conferentie is er bepaalde "buzz", de trends die er volgens de industrie spelen. Zo werd 3D vaak genoemd als dienst voor glasvezel. Volgens Ulrich Heiner van het Fraunhofer Institute for Telecommunications zijn er al vele 3D-applicaties, echter, het is nog niet thuis geïntegreerd zoals op de tv of pc. Het beperkt zich tot nu toe tot instanties zoals musea die objecten inscannen zodat bezoekers er mee kunnen spelen. Hier zijn ze wel erg ver met die ontwikkeling: "het virtuele museum komt eraan". 
 
Ook werd cloudcomputing vaak aangehaald, al ging het niet verder dan de stelling dat het steeds meer een vanzelfsprekendheid zal worden met glasvezel.

Waar iedereen naar uit keek waren resultaten van het rapport van de Europese commissie (in samenwerking met Stedenlink en het FTTH Platform) over de ontwikkeling van glasvezelnetwerken. 
Het rapport voorspelt dat breedband internet, als het eenmaal overal beschikbaar is, een belangrijke invloed kan hebben in alle sectoren, ook privé. Denk aan e-learning, e-medicine, e-government, smartgrid, distributed computing, telecommuting en sensor networks. In economische zin zal de opbrengst zichtbaar worden in sectoren als transport, e-working, leisure, energiebeheer en energiebesparing. Het zal resulteren in duurzaamheid en energiebesparing (door bijvoorbeeld minder woon-werkverkeer), het zogenaamde green dividend, innovatie en economisch ontwikkeling, verhoging van de kwaliteit van leven (zowel privé als zakelijk) en het beter gebruik van de resources en kennis beschikbaar op het net. Ook zal de entertainmentindustrie de invloed voelen van het immer en overal beschikbare breedband.
 
Breedband is en wordt steeds meer belangrijk voor content delivery. Het is en wordt de sleutel manier, ook voor de regering, om de boodschap en communicatie naar de gebruikers cq. burgers te profileren.
 
Daarnaast slecht het een belangrijke drempel, vanwege de symmetrische upload- en downloadsnelheden, voor de ontwikkeling van cloud- en gridcomputing in het algemeen. Dit maakt de samenwerking van honderden en duizenden computers tot het verwerken van zware rekentaken, zoals in onderzoek en de gezondheidszorg, mogelijk. Samenvattend komt dit rapport erop neer dat er in het verleden een correlatie tussen het uitrollen van het elektriciteitnetwerk en economische groei was. Verwacht wordt dat de uitrol van breedband hetzelfde effect zal gaan hebben.

Wat moeilijk te voorspellen zal zijn is wat de precieze impact zal zijn op de economie en de gemeenschap in het algemeen als gevolg van de uitrol van breedband. Wel wordt verwacht dat zowel de productiviteit als de rentabiliteit als gevolg van algehele uitrol en de in gebruikname van breedband, zal toenemen. Hoe eerder hoge snelheden en bandbreedte beschikbaar worden gemaakt, hoe eerder de nieuwe services en diensten beschikbaar komen, en breedband steeds optimaler gebruikt zal gaan worden. Ook zal dit de gebruiker andere richtingen laten inslaan; men zal op een andere manier hier gebruik van maken. Ook thuiswerk zal zich verder gaan ontwikkelen en zal een positieve invloed hebben op zowel de economie, duurzaamheid als het sociale leven.
 
Wat geen buzz was, maar wat wel weer werd aangehaald: het belang van glasvezel voor gaming. De rol van gamers zal niet overgeslagen moeten worden, aangezien snelheid voor hen heilig is. Kabel kan dan op dit moment ook snelheid leveren, maar voor gamers telt ook mee dat ze met dezelfde snelheid kunnen uploaden als dat ze downloaden.
Jeroen Kraak van The Game Syndicate benadrukte dat gamers een sneeuwbal-effect kunnen veroorzaken in de game-industrie. De partij die de hoogste snelheid zal leveren trekt volgens Kraak aan het langste eind.

Ook geen Buzz maar daarom niet minder interessant was de "FttH Business Guide"  die op woensdag 24 februari ten doop werd gehouden met tips voor het starten van een succesvol glasvezel businessmodel.

4. DIENSTEN

Gepersonaliseerde tv-gidsen (EPG's) zijn mooie diensten waar gretig gebruik van wordt gemaakt. Zoals Watchmi, dat onder andere gecreëerd is door Philips, wat nu draait in Duitsland.
Het betreft een gepersonaliseerde tv-gids die draait op digitale televisie, op je pc en het is ook via internet te benaderen. Het neemt automatisch programma's op en creëert door metadata en algoritmes automatisch een tv-gids die bij de individuele consument past. Geld verdient Watchmi met advertenties: deze zitten in het aangeboden televisieaanbod verborgen, want ze zijn niet van een echt programma te onderscheiden. Hiermee kan de dienst gratis worden aangeboden. Vanaf april dit jaar zal Watchmi ook gaan samenwerken met Nederlandse partijen, zoals Ons Net, eventIS, APRICO (Philips) en United Content Distributors.
iFanzy is een Nederlandse EPG die ook al draait in Nederland over de set-top boxen van Daily Media. Pilots met iFanzy zijn over het algemeen goed ontvangen in de testgebieden Deventer en Rotterdam.

Uit een nog te publiceren interview met Jonathan Bartoli van Cap Digital, komt naar voren hoe ver 3D is als dienst: Parijs is al virtueel in 3D te bezoeken (en in Berlijn loopt een soortgelijk project, volgens Ulrich Heiner). 3D blijkt dus echter meer dan een buzzwoord. Zoals we eerder lazen gaan musea langzamerhand ook zich in de virtuele wereld begeven. Bartoli gaf aan dat men bij Cap Digital ook bezig is met een EPG. In Nederland, Duitsland en Frankrijk zullen deze diensten dus oprukken. "Voor die diensten kunnen we het beste glasvezel gebruiken om het optimaal te kunnen laten werken," zegt Bartoli. "Zo kunnen we garanderen dat de 3D-wereld niet hapert, zodat je je in een levensechte omgeving waant." 
 
Maar ook het aantal opgevraagde online streams (Video on Demand) gaat omhoog in Nederland, zoals we hebben kunnen zien bij de presentatie van RTL Nederland. Dit, plus het feit dat de NOS definitief met glasvezel wil gaan werken, geeft aan dat de vraag naar glasvezel kan toenemen om de snelheid en de hoge beeldkwaliteit te garanderen.

5. Wat werd er aangeraden tijdens de FTTH Conference?

Ten eerste werd de verstoring van de markt aangehaald door Kees Rovers van Ons Net. Wederom geen nieuw verhaal, dit werd ook eerder duidelijk tijdens Building the Broadband Economy in New York vorig jaar. Zie http://www.lorenzmedia.nl/?p=293.

De adviseurs van McKinsey & Company noemden een soortgelijk model, maar dan onder de naam "interventie". Deze manier van het in de markt brengen van glasvezel heeft in Azië duidelijk geen windeieren gelegd. In Europa lopen we juist achter doordat we dit niet doen (in Europa lijkt gereguleerde toegang op een netwerk de norm). De grote boodschap: telco's en andere partijen moeten willen samenwerken. "Beleidsmakers en telco's moeten samenwerken om modellen te vinden om glasvezel in Europa uit te rollen." 
 
Het FttH Platform Nederland en Stratix noemen dit Operator 2.0  en wil met name middels de onzinnige tijd tussen koper en Glas aanpakken.

Ook het economisch aspect werd aangeraden tijdens de FTTH Conference en als drijfveer om Super Breedsband maar dat is natuurlijk niet nieuw. The London School of Economics and Political
Science heeft reeds april 2009 dit beargumentteerd in "The UK´s Digital Road to Recovery".
"Spurring investments in ICT infrastructure not only can provide an important short-term boost to the UK economy; it also can lay the groundwork for long-term economic growth, international competitivement in quality of life."  quote uit: The UK´s Digital Road to Recovery.

Nederland en de rest van de wereld zijn/zitten nu in de economische crisis. Er worden veel oplossingen voorgesteld om uit dit dal te komen naast de vele bezuiningings plannen die nu middels de media door Nederland en Europa zoemen.

Zowel tijdens dit congres, als erna op de diverse bijeenkomsten zoals op de ICTEFAF waar Nelie Kroes en Jos Hessels spraken en op de ICTDELTA, als in de media komt steeds meer naar voren dat de uitbouw, uitrol en acceptatie van breedband door overheden en gebruikers, mits breed gedragen, een significante positieve en blijvende invloed zal hebben in de weg omhoog uit deze crisis. Zowel de economie van Nederland als wel die van Europa in het algemeen kunnen de boost van investeringen in de breedband uitrol en als direct gevolg van de implimentatie van breedband, gebruiken voor economische, ecologische en sociale vooruitgang.

Reeds in het hierboven aangehaalde rapport uit 2009 wordt dit directe verband tussen investeringen in breedband infrastructuur en economische groei gelegd.
Ook tijdens het FTTH Conference wordt dit tijdens diverse spreekbeurten als evident doorslaggevend argument gebruikt om juist nu de uitrol van een FttH netwerk voortvarend aan te pakken. Het thema van het FTTH Conference "Taking Your Life New Horizons" zal in dit opzicht dan ook spreekwoordelijk waar blijken te zijn, zo verwachten de verdschillende sprekers.

Enkele cijfers over de FTTH Conference 2010.

Er waren 2600 bezoekers uit 65 landen, waaronder 86 sprekers, 77 sponsors, 100 exhibitors and 120 journalisten.